Thả cá mới vào bể: cách cho cá quen nước an toàn

Nhiều người mua cá về, mở túi và đổ cả cá lẫn nước vào bể ngay. Vài ngày sau, cá mới bơi lờ đờ, bỏ ăn, có khi kéo theo cả bể bị bệnh. Phần lớn rắc rối này tránh được nếu bạn dành thêm chừng nửa giờ để cho cá quen nước đúng cách.

Vì sao cá cần thời gian làm quen

Nước trong túi ở cửa hàng và nước trong bể nhà bạn gần như không bao giờ giống nhau. Chúng có thể khác về nhiệt độ, độ pH, độ cứng và lượng chất thải hoà tan. Cá là động vật biến nhiệt, cơ thể thay đổi theo nước xung quanh. Khi bị chuyển đột ngột sang môi trường khác, cá dễ bị sốc: thở gấp, mất thăng bằng, sức đề kháng giảm và dễ nhiễm bệnh trong những ngày sau.

Ngoài ra, cá đã ở trong túi kín một thời gian. Chất thải của cá tích lại trong túi, nước nghèo oxy dần. Vì vậy quá trình làm quen cần vừa đủ chậm để cá thích nghi, vừa không kéo dài quá lâu khiến nước trong túi xấu thêm.

Chuẩn bị trước khi mang cá về

• Bể đã chạy ổn định: bể mới cần chạy lọc một thời gian để hệ vi sinh phát triển trước khi thả cá. Nếu bạn chưa rõ, hãy tìm hiểu về chu trình nitơ trong bể trước (xem thêm bài về bể cá đầu tiên).
• Biết loài cá mình mua: hỏi rõ tên loài, kích thước khi trưởng thành, nhiệt độ và chất nước loài đó cần, có sống chung được với cá đang có không.
• Chuẩn bị dụng cụ: một cái xô hoặc chậu sạch chỉ dùng cho bể cá, vợt, ống nhỏ (nếu muốn làm quen kiểu nhỏ giọt) và kẹp để cố định túi.
• Mang cá về nhanh: tránh để túi cá phơi nắng hay để lâu trong xe nóng.

Các bước cho cá quen nước

Cách thả nổi túi

Đây là cách đơn giản, phù hợp với phần lớn cá nước ngọt phổ biến.

1. Tắt hoặc giảm đèn bể để cá đỡ hoảng.
2. Thả nổi túi cá còn buộc kín trên mặt bể khoảng 15–20 phút (tham khảo) để nhiệt độ trong túi tiến dần tới nhiệt độ bể.
3. Mở miệng túi, cuộn mép cho túi nổi vững. Cho thêm một ít nước bể vào túi, mỗi lần một lượng nhỏ, cách nhau vài phút. Lặp lại vài lần để cá quen dần với chất nước mới.
4. Dùng vợt vớt cá ra khỏi túi và thả vào bể.
5. Đổ bỏ nước trong túi, không đổ vào bể.

Cách nhỏ giọt cho loài nhạy cảm

Với cá nhạy cảm, tép cảnh hoặc khi nước cửa hàng và nước nhà bạn chênh lệch nhiều, cách nhỏ giọt an toàn hơn. Đổ cá cùng nước túi vào một chậu sạch đặt thấp hơn bể. Dùng ống nhỏ dẫn nước bể chảy từng giọt chậm vào chậu, có thể thắt nút ống hoặc dùng van để chỉnh. Khi lượng nước trong chậu tăng lên nhiều lần so với ban đầu, vớt cá thả vào bể. Theo dõi nhiệt độ trong chậu, đừng để nước nguội đi quá nhiều.

Những lỗi thường gặp

• Đổ nước túi vào bể: nước này có thể mang mầm bệnh, ký sinh trùng hoặc ốc hại từ nơi bán.
• Làm quen quá lâu: để cá ở trong túi mở cả giờ đồng hồ khiến nước túi xấu đi, cá thêm mệt.
• Thả quá nhiều cá một lúc: hệ vi sinh trong bể chưa kịp xử lý lượng chất thải tăng vọt. Nên thả từng đợt nhỏ, cách nhau vài tuần.
• Cho ăn ngay: cá mới thường chưa ăn. Hãy chờ đến hôm sau rồi cho một lượng nhỏ.
• Tự ý thêm hoá chất phòng bệnh: không nên cho thuốc vào bể khi cá không có dấu hiệu bệnh. Nếu cần dùng sản phẩm xử lý nước, hãy đọc kỹ nhãn sản phẩm.

Cách ly cá mới: bước nhiều người bỏ qua

Cá trông khoẻ ở cửa hàng vẫn có thể mang mầm bệnh chưa phát ra. Nếu có điều kiện, hãy nuôi cá mới trong một bể cách ly nhỏ, có lọc và sưởi riêng, khoảng vài tuần trước khi cho vào bể chính. Trong thời gian này, quan sát kỹ:

• Cá có ăn bình thường, bơi linh hoạt không.
• Trên thân, vây có đốm trắng, mảng mờ, vây rách hay không.
• Cá có cọ mình vào đá, sỏi hay thở gấp không.

Dùng vợt và xô riêng cho bể cách ly để tránh lây chéo. Cách ly mất công hơn một chút nhưng giúp bạn bảo vệ cả đàn cá đang có.

Tóm tắt

Cho cá quen nước là việc nhỏ nhưng quyết định nhiều đến sức khoẻ cá trong những tuần đầu. Hãy cân bằng nhiệt độ trước, sau đó trộn dần nước bể vào túi hoặc nhỏ giọt với loài nhạy cảm. Vớt cá bằng vợt, bỏ nước túi, tắt đèn cho cá nghỉ và chưa vội cho ăn. Nếu được, cách ly cá mới vài tuần. Khi thấy cá mới có dấu hiệu bệnh hoặc chết bất thường, hãy hỏi bác sĩ thú y hoặc người có chuyên môn về cá cảnh trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào.