Nuôi cá betta khoẻ và sống lâu

Cá betta, hay cá chọi, cá xiêm, nổi tiếng vì màu rực rỡ và bộ vây lộng lẫy. Chúng thường được bán trong ly nhựa nhỏ, khiến nhiều người nghĩ betta chỉ cần chút nước là sống được. Thực ra, betta khoẻ và sống lâu hơn hẳn khi được nuôi đúng cách.

Hiểu đúng về cá betta

Betta có nguồn gốc từ vùng ruộng lúa, ao đầm nước tĩnh, ấm ở Đông Nam Á. Chúng có một cơ quan hô hấp phụ gọi là mê lộ, cho phép đớp khí trực tiếp trên mặt nước. Nhờ vậy betta chịu được nước ít oxy, nhưng điều đó không có nghĩa chúng thích hợp sống trong ly nhỏ, nước bẩn.

Cá betta đực rất hung hăng với con đực khác. Đó là lý do chúng được gọi là cá chọi. Tuổi thọ trong điều kiện nuôi tốt thường khoảng 3 đến 5 năm, tham khảo.

Chọn bể và thiết bị

Kích thước bể

Nhiều người nuôi có kinh nghiệm khuyên dùng bể từ khoảng 10 lít trở lên cho một con, và khoảng 20 lít sẽ tốt hơn, tham khảo. Bể lớn hơn giữ nhiệt độ và chất lượng nước ổn định hơn, việc chăm sóc vì thế còn nhẹ nhàng hơn ly nhỏ.

Nhiệt độ

Betta là cá nhiệt đới, thích nước ấm ổn định, khoảng 24 đến 28°C, tham khảo. Ở miền Nam, nhiệt độ phòng nhiều khi đã đủ. Ở miền Bắc mùa đông, nước có thể xuống thấp khiến cá lờ đờ, ăn kém, dễ bệnh. Khi đó nên dùng máy sưởi có bộ điều nhiệt và đặt nhiệt kế để theo dõi. Tránh đặt bể nơi nắng chiếu trực tiếp làm nước nóng lên nhanh.

Lọc và dòng chảy

Lọc giúp nước sạch và ổn định, nhưng betta vây dài bơi yếu, không thích dòng mạnh. Hãy chọn lọc nhẹ như lọc vi sinh dạng bông, hoặc điều chỉnh đầu ra để dòng chảy êm. Bể có lọc vẫn cần chạy bể trước khi thả cá để vi sinh có lợi kịp phát triển.

Nắp và trang trí

• Có nắp vì betta có thể nhảy khỏi bể. Để một khoảng trống giữa mặt nước và nắp để cá đớp khí.
• Trang trí mềm: cây thật, cây vải, lũa nhẵn. Tránh đồ nhựa cứng cạnh sắc làm rách vây.
• Chỗ nghỉ gần mặt nước: lá cây nổi rộng, hoặc chỗ trú để cá nghỉ ngơi.

Chăm sóc hằng ngày và hằng tuần

Cho ăn đúng cách

Betta là loài ăn thịt, trong tự nhiên ăn ấu trùng côn trùng và sinh vật nhỏ. Khẩu phần có thể gồm:

• Thức ăn viên hoặc mảnh dành riêng cho betta làm phần chính.
• Thức ăn đông lạnh hoặc sống như trùn chỉ, bo bo, lăng quăng, artemia, cho xen kẽ. Thức ăn sống cần rõ nguồn gốc vì có thể mang mầm bệnh.

Dạ dày betta rất nhỏ. Cho ăn một đến hai lần mỗi ngày, mỗi lần lượng vừa đủ để cá ăn hết trong khoảng một đến hai phút. Vớt bỏ thức ăn thừa. Nhiều người nuôi cho cá nhịn một ngày mỗi tuần để hệ tiêu hoá nghỉ ngơi. Cho ăn quá nhiều là nguyên nhân phổ biến gây chướng bụng và làm bẩn nước.

Chăm sóc nước hằng tuần

1. Thay một phần nước mỗi tuần, nước mới đã khử clo và có nhiệt độ gần với nước bể.
2. Hút cặn đáy nhẹ nhàng.
3. Vệ sinh lọc bằng nước lấy từ bể, không dùng nước máy.
4. Nếu nuôi trong bể nhỏ không lọc, cần thay nước thường xuyên hơn và theo dõi kỹ.

Nuôi chung và những điều nên tránh

• Không nuôi hai con đực chung bể. Chúng sẽ đánh nhau tới khi bị thương nặng.
• Hạn chế nuôi đực với cái trừ khi bạn có kinh nghiệm ghép cặp. Con đực có thể tấn công con cái.
• Tránh cá hay rỉa vây hoặc cá có vây dài, màu sặc sỡ dễ bị betta nhầm là đối thủ.
• Nếu muốn nuôi chung, chọn bể đủ lớn, nhiều cây, bạn cùng bể hiền lành, và luôn chuẩn bị bể dự phòng.
• Không đặt hai bể betta đực sát nhau suốt ngày; nhìn thấy nhau liên tục làm cá căng thẳng. Cho nhìn nhau trong thời gian ngắn thì có thể giúp cá vận động.

Khi nào cần đưa đi khám

Hãy theo dõi sát và tìm sự hỗ trợ từ người có chuyên môn về bệnh cá hoặc bác sĩ thú y nhận khám cá cảnh khi betta có các dấu hiệu sau:

• Vây tưa, rách, mép vây chuyển đen hoặc trắng và ngày càng ngắn.
• Có đốm trắng như hạt muối trên thân, vây.
• Bụng sưng to, vảy dựng lên như quả thông.
• Nằm đáy, bỏ ăn nhiều ngày, bơi nghiêng, khó giữ thăng bằng.
• Có lớp mờ như sương trên thân, màu nhạt bất thường.

Trước hết hãy kiểm tra nước và nhiệt độ, vì nhiều vấn đề bắt nguồn từ đó. Không tự ý dùng thuốc trộn liều tuỳ tiện; mọi loại thuốc cần theo hướng dẫn của người có chuyên môn và đọc kỹ nhãn sản phẩm.