Nuôi cá vàng đúng cách: chọn bể và chăm sóc

Cá vàng thường được coi là loài cá "dễ nuôi", hay được thả trong bình thuỷ tinh nhỏ trên bàn. Thực tế, cá vàng lớn nhanh hơn nhiều người nghĩ, thải nhiều chất bẩn và cần nước sạch, nhiều ô-xy. Nuôi đúng cách, cá vàng có thể sống nhiều năm và lớn khá to. Bài này giúp bạn bắt đầu đúng.

Hiểu về cá vàng trước khi nuôi

Hai nhóm cá vàng chính

• Cá vàng thân dài: thân thon, đuôi đơn, bơi nhanh. Nhóm này có thể lớn rất to và hợp với hồ ngoài trời hoặc bể rất lớn.
• Cá vàng kiểu: thân tròn, đuôi kép, nhiều dáng như ranchu, oranda, mắt lồi. Chúng bơi chậm hơn, hợp nuôi bể trong nhà nhưng dễ gặp vấn đề bóng bơi nếu chăm sóc không đúng.

Những đặc điểm cần biết

• Cá vàng là cá nước mát, không cần nước ấm như nhiều loài cá nhiệt đới. Theo khuyến nghị phổ biến, cá vàng kiểu thường sống tốt ở khoảng 18–24°C, tham khảo.
• Cá vàng ăn nhiều và thải nhiều, nên nước rất nhanh bẩn.
• Cá vàng thích đào bới nền, nhổ cây.

Chọn bể và thiết bị

Vì sao không nên nuôi trong bình nhỏ

Bình nhỏ có ít nước, chất thải tích tụ rất nhanh, nhiệt độ thay đổi thất thường và khó lắp máy lọc. Cá có thể sống một thời gian nhưng thường còi, bệnh và chết sớm.

Kích thước bể

Bể càng lớn thì nước càng ổn định. Với cá vàng kiểu, nhiều người nuôi có kinh nghiệm khuyên chọn bể từ khoảng 75 lít trở lên cho một đến hai con và tăng thêm khi nuôi nhiều hơn, tham khảo. Cá vàng thân dài cần không gian lớn hơn nữa. Hãy tính trước cỡ cá khi trưởng thành, không chỉ cỡ lúc mới mua.

Thiết bị cần có

• Máy lọc: công suất đủ mạnh cho lượng chất thải lớn của cá vàng. Đây là thiết bị quan trọng nhất.
• Sủi khí hoặc lọc tạo dòng mặt nước để tăng ô-xy.
• Nền: sỏi tròn to hơn miệng cá để cá không nuốt phải, hoặc nền cát mịn, hoặc để đáy trống cho dễ vệ sinh.
• Trang trí: đá, lũa nhẵn không cạnh sắc. Cá vàng kiểu có mắt và vây dễ bị rách.
• Nắp bể, nhiệt kế và bộ kiểm tra chất lượng nước.
• Thuốc khử clo hoặc cách xử lý nước máy phù hợp, đọc kỹ nhãn sản phẩm.

Chuẩn bị nước và thả cá

Trước khi thả cá, bể cần được chạy chu trình nitơ để hệ vi sinh có lợi phát triển trong máy lọc, giúp xử lý chất thải độc. Bạn có thể xem thêm bài về chu trình nitơ cho bể cá đầu tiên trên blog. Khi thả cá:

1. Để túi cá nổi trên mặt bể một lúc cho cân bằng nhiệt độ.
2. Thêm dần nước bể vào túi để cá làm quen.
3. Vớt cá thả vào bể, hạn chế đổ nước từ túi vào bể.
4. Tắt đèn bể, để cá nghỉ, chưa cho ăn nhiều trong ngày đầu.
5. Thả ít cá trước, thêm dần sau vài tuần.

Chăm sóc hằng ngày và hằng tuần

Cho ăn

• Dùng thức ăn dành cho cá vàng. Với cá vàng kiểu, thức ăn chìm giúp cá đỡ đớp không khí, hạn chế vấn đề bóng bơi.
• Cho lượng nhỏ, cá ăn hết trong khoảng vài phút, một đến hai lần mỗi ngày. Vớt bỏ thức ăn thừa.
• Thỉnh thoảng bổ sung rau như đậu Hà Lan luộc bóc vỏ, rau xanh chần mềm.

Vệ sinh và thay nước

• Thay một phần nước định kỳ, thường khoảng 20–30% mỗi tuần, tham khảo, dùng nước đã khử clo và có nhiệt độ gần bằng nước bể.
• Hút cặn đáy khi thay nước.
• Rửa vật liệu lọc bằng nước bể cũ, không rửa bằng nước máy để giữ vi sinh có lợi.
• Kiểm tra chất lượng nước định kỳ, nhất là trong những tháng đầu.

Nuôi chung

Không nên nuôi cá vàng chung với cá nhiệt đới cần nước ấm hoặc cá hay rỉa vây. Cá vàng thân dài bơi nhanh cũng có thể giành hết thức ăn của cá vàng kiểu.

Tóm tắt

Cá vàng cần bể rộng, máy lọc mạnh, nước sạch và nhiều ô-xy, không phải bình thuỷ tinh nhỏ. Chạy chu trình nitơ trước khi thả cá, cho ăn vừa đủ, thay nước định kỳ và giữ vật liệu lọc đúng cách. Nếu cá bơi nghiêng, nổi đầu, lờ đờ, vây cụp, có đốm trắng hay vết đỏ trên thân, hãy kiểm tra chất lượng nước ngay và hỏi bác sĩ thú y có kinh nghiệm về cá cảnh.