Chọn bộ lọc cho bể cá: các loại lọc và cách dùng

Nước trong bể trông trong veo chưa chắc đã sạch. Thứ giữ cho nước an toàn với cá là bộ lọc và lớp vi sinh sống bên trong nó. Chọn đúng loại lọc ngay từ đầu giúp bạn đỡ vất vả rất nhiều về sau.

Bộ lọc làm những việc gì

Một bộ lọc tốt thường đảm nhận ba nhiệm vụ:

• Lọc cơ học: giữ lại cặn bẩn, phân cá, thức ăn thừa bằng bông lọc hoặc mút xốp. Đây là phần giúp nước trong mắt thường.
• Lọc sinh học: vật liệu lọc có nhiều lỗ rỗng là nơi vi khuẩn có lợi bám vào. Chúng chuyển amoniac và nitrit độc hại thành nitrat ít độc hơn. Đây là phần quan trọng nhất.
• Lọc hoá học: than hoạt tính hoặc vật liệu hấp phụ giúp khử mùi, khử màu nước, loại bỏ một số chất hoà tan. Phần này không bắt buộc với mọi bể.

Bên cạnh đó, dòng nước từ lọc còn khuấy động mặt nước, giúp oxy hoà tan vào bể tốt hơn.

Các loại lọc phổ biến

Lọc vi sinh dạng mút (lọc bio)

Một khối mút xốp gắn với ống, chạy nhờ máy sủi khí. Giá rẻ, dòng chảy êm, không hút cá con hay tép nhỏ. Rất hợp cho bể nhỏ, bể nuôi cá con, bể tép, bể cách ly. Nhược điểm là chiếm chỗ trong bể và lọc cơ học không mạnh.

Lọc treo thành bể

Treo ở mép sau bể, nước được hút lên, chảy qua ngăn vật liệu rồi tràn xuống như thác nhỏ. Dễ lắp, dễ vệ sinh, hợp bể cỡ nhỏ đến vừa. Cần chừa khoảng trống phía sau bể và để ý tiếng nước chảy nếu mực nước thấp.

Lọc trong bể

Một hộp lọc có máy bơm, đặt chìm trong bể. Gọn, rẻ, dễ dùng. Tuy nhiên chiếm chỗ, ngăn chứa vật liệu thường nhỏ nên lọc sinh học hạn chế.

Lọc thùng đặt ngoài bể

Thùng lọc đặt dưới tủ, nối với bể bằng hai đường ống. Chứa được nhiều vật liệu, lọc mạnh, không chiếm chỗ trong bể, hợp bể vừa và lớn hoặc bể thuỷ sinh. Giá cao hơn, lắp đặt phức tạp hơn và cần kiểm tra các khớp nối để tránh rò nước.

Lọc tràn

Nước tràn từ bể chính xuống một bể phụ chứa vật liệu lọc, rồi được bơm ngược lên. Lọc rất mạnh, phù hợp bể lớn, bể cá ăn nhiều và thải nhiều. Cần thiết kế bể và tủ phù hợp ngay từ đầu.

Chọn lọc theo bể và loài cá

• Thể tích bể: một khuyến nghị phổ biến để tham khảo là lọc có lưu lượng khoảng 4–6 lần thể tích bể mỗi giờ với bể cá thông thường. Bể nuôi cá thải nhiều như cá vàng, cá lớn thì cần lọc mạnh hơn.
• Loài cá: cá betta, cá vây dài, cá con không chịu được dòng chảy mạnh. Hãy chọn lọc có thể chỉnh dòng, hoặc dùng lọc mút. Ngược lại, một số loài sống ở suối lại thích nước chảy.
• Có tép, cá con không: bọc mút xốp ở đầu hút để tránh chúng bị hút vào.
• Tiếng ồn và chỗ đặt: bể đặt trong phòng ngủ nên chọn lọc chạy êm.
• Khả năng vệ sinh: chọn loại bạn có thể tháo rửa dễ dàng, nếu không bạn sẽ ngại làm.

Nếu phân vân giữa hai cỡ, thường nên chọn cỡ lớn hơn một chút và chỉnh dòng nhỏ lại khi cần.

Vệ sinh lọc đúng cách

Sai lầm phổ biến nhất là rửa lọc quá sạch. Vi sinh có lợi sống trong vật liệu lọc, và nước máy có clo có thể giết chúng. Hãy làm như sau:

1. Rút điện lọc trước khi tháo.
2. Múc một ít nước bể cũ ra chậu sạch.
3. Bóp nhẹ mút và bông lọc, tráng vật liệu sinh học trong nước bể cũ cho bớt cặn. Không chà mạnh, không dùng xà phòng.
4. Lắp lại và bật lọc ngay, đừng để vật liệu khô lâu.
5. Không thay tất cả vật liệu cùng lúc. Nếu cần thay, thay từng phần, cách nhau vài tuần.

Tần suất vệ sinh tuỳ bể, thường khi thấy dòng chảy yếu đi rõ rệt. Đừng tắt lọc lâu, vì vi sinh thiếu oxy sẽ chết dần và có thể làm nước xấu khi bật lại.

Tóm tắt

Bộ lọc không chỉ làm trong nước mà quan trọng hơn là nuôi hệ vi sinh xử lý chất độc. Chọn loại lọc theo cỡ bể, loài cá và cách bạn chăm sóc. Lọc mút hợp bể nhỏ và cá con, lọc treo và lọc trong bể hợp người mới, lọc thùng và lọc tràn cho bể lớn. Khi vệ sinh, luôn dùng nước bể cũ, không rửa quá sạch và không thay toàn bộ vật liệu một lần.