Thuần vẹt: làm quen từng bước và tập lên tay

Một chú vẹt mới về nhà thường sợ hãi, lùi vào góc lồng hoặc mổ khi bạn đưa tay vào. Điều đó hoàn toàn bình thường, vì vẹt là loài bị săn và mọi thứ xung quanh đều lạ lẫm. Thuần vẹt không phải là ép chim quen mình, mà là giúp chim tin rằng bạn an toàn. Bài này hướng dẫn bạn đi từng bước.

Hiểu vẹt trước khi thuần

Vẹt quan sát rất kỹ. Những động tác nhanh, tay giơ cao từ trên xuống, giọng nói lớn đều có thể bị coi là mối đe doạ. Hãy học cách đọc ngôn ngữ cơ thể của vẹt:

• Thoải mái: lông mượt, đứng một chân, rỉa lông, kêu nhẹ, nghiến mỏ khẽ khi sắp ngủ.
• Sợ hoặc căng thẳng: ép sát lông, mắt mở to, lùi xa, cố bay hoảng loạn.
• Khó chịu, sắp mổ: lông cổ dựng, há mỏ, nghiêng người về phía bạn, đồng tử co giãn nhanh ở một số loài.

Khi vẹt có dấu hiệu sợ hoặc khó chịu, hãy dừng lại và lùi một bước. Bị ép quá nhanh, vẹt sẽ học rằng bàn tay là thứ đáng sợ, và việc thuần sẽ kéo dài hơn nhiều.

Giai đoạn làm quen

Những ngày đầu

Cho vẹt vài ngày để làm quen với lồng và căn phòng mới. Bạn vẫn sinh hoạt bình thường gần đó, nói chuyện nhẹ nhàng, gọi tên chim. Thay thức ăn, nước uống bằng động tác chậm và đều.

Tìm món thưởng yêu thích

Quan sát xem vẹt thích nhất món gì trong khẩu phần, ví dụ một loại hạt nhỏ, mẩu rau hay miếng trái cây. Giữ món này riêng cho buổi tập để nó có giá trị hơn. Phần thưởng nên nhỏ để vẹt không no quá nhanh.

Cho ăn từ tay qua nan lồng

1. Ngồi gần lồng, đưa món thưởng qua nan lồng.
2. Nếu vẹt chưa dám lấy, đặt món thưởng vào bát gần bạn rồi lùi lại.
3. Khi vẹt bắt đầu lấy từ tay, bạn có thể thử mở cửa lồng và đưa món thưởng vào trong.

Tập lên tay từng bước

Khi vẹt đã ăn từ tay bạn một cách thoải mái, bạn có thể bắt đầu tập bước lên tay. Mỗi buổi chỉ nên kéo dài vài phút, một đến vài lần mỗi ngày, kết thúc khi chim vẫn còn hứng thú.

1. Bắt đầu với que đậu cầm tay: với vẹt còn sợ tay, một que gỗ sạch là bước trung gian tốt.
2. Đưa que hoặc ngón tay ngang bụng chim, hơi cao hơn chân một chút, không đưa từ trên đầu xuống.
3. Nói một lệnh ngắn và cố định, ví dụ "lên". Luôn dùng cùng một từ.
4. Khi vẹt đặt chân lên, khen ngay và cho thưởng. Dù chỉ là một chân, đó cũng là tiến bộ.
5. Từ que chuyển dần sang tay: khi vẹt đã quen bước lên que, đặt ngón tay cạnh que và để chim chọn.
6. Tập bước xuống: cho vẹt bước từ tay xuống cầu đậu, cũng kèm lệnh và phần thưởng.

Nếu vẹt mổ

Phần lớn vẹt mổ vì sợ hoặc vì muốn nói "dừng lại". Đừng giật tay về hoặc la hét, vì điều đó có thể khiến vẹt học rằng mổ là cách đuổi bạn đi. Hãy giữ bình tĩnh, kết thúc buổi tập nhẹ nhàng và lần sau quay lại một bước dễ hơn. Không bao giờ đánh, búng mỏ hay phạt vẹt.

Lưu ý an toàn khi cho vẹt ra ngoài lồng

• Đóng cửa sổ, cửa chính, tắt quạt trần, che gương và kính lớn.
• Cất đồ ăn uống, dây điện, cây cảnh có thể độc.
• Nhốt chó mèo ở phòng khác. Ngay cả thú quen hiền cũng có thể gây nguy hiểm cho chim.
• Không để vẹt đậu trên vai khi chưa thuần hẳn, vì bạn khó kiểm soát và dễ bị mổ gần mặt.

Việc cắt lông cánh có nên làm hay không là quyết định cần cân nhắc kỹ, vì bay là hoạt động quan trọng với chim. Hãy trao đổi với bác sĩ thú y chim trước khi quyết định.

Những sai lầm thường gặp

• Tóm, chụp vẹt bằng cả bàn tay hoặc dùng khăn bắt chim khi không cần thiết.
• Tập quá lâu, quá nhiều lần một ngày khiến chim mệt và chán.
• Bỏ đói chim để chim nghe lời. Đây là cách làm có hại cho sức khoẻ và lòng tin.
• Nhiều người cùng tập với nhiều kiểu lệnh khác nhau.
• Nản lòng khi vẹt tiến bộ chậm. Mỗi con có tốc độ riêng.

Tóm tắt

Thuần vẹt là quá trình xây lòng tin. Hãy cho vẹt thời gian làm quen, đọc ngôn ngữ cơ thể, dùng món thưởng yêu thích và chia việc tập thành các bước nhỏ: ăn từ tay, bước lên que, rồi bước lên tay. Buổi tập ngắn, nhất quán, không la mắng, không bỏ đói. Nếu vẹt đột ngột trở nên hung dữ, ít hoạt động hoặc xù lông, hãy nghĩ đến khả năng chim đang khó chịu trong người và đưa đi khám bác sĩ thú y chim.