Nuôi vẹt cảnh: lồng, ăn uống và trò chơi

Vẹt là loài chim thông minh, giàu cảm xúc và thích giao tiếp. Nhiều loài vẹt có thể sống hàng chục năm, có loài sống lâu hơn cả người nuôi. Trước khi đón vẹt về, bạn cần chuẩn bị chỗ ở phù hợp, chế độ ăn cân đối và đủ thời gian chơi cùng chúng mỗi ngày.

Trước khi nuôi: nguồn gốc và cam kết

Nhiều loài vẹt thuộc diện được bảo vệ, việc buôn bán bị kiểm soát. Hãy chỉ mua vẹt từ nguồn hợp pháp, có giấy tờ rõ ràng, được nhân giống trong điều kiện nuôi nhốt. Tuyệt đối không mua vẹt bắt từ tự nhiên. Hãy tuân thủ quy định của địa phương nơi bạn sống.

Hãy tự hỏi trước:

• Bạn có thể dành thời gian tương tác với vẹt mỗi ngày không?
• Gia đình có chịu được tiếng kêu, nhất là vào sáng sớm và chiều tối?
• Bạn có sẵn sàng chăm sóc vẹt trong nhiều năm, thậm chí nhiều chục năm?

Chọn lồng và vị trí đặt lồng

Lồng là ngôi nhà của vẹt, nên chọn lồng lớn nhất mà không gian nhà bạn cho phép.

• Kích thước: tham khảo, chiều ngang lồng nên rộng hơn hẳn sải cánh của vẹt, để vẹt dang cánh và vỗ cánh mà không chạm thành lồng. Lồng ngang có lợi hơn lồng cao hẹp.
• Khoảng cách nan: phù hợp với cỡ vẹt. Nan quá thưa, vẹt nhỏ có thể lách đầu ra và mắc kẹt. Vẹt lớn cần nan dày, chắc vì mỏ rất khoẻ.
• Chất liệu: chọn lồng thép không gỉ hoặc sơn tĩnh điện an toàn cho chim. Tránh lồng mạ kẽm kém chất lượng, sơn bong tróc hoặc mối hàn có chì, vì vẹt gặm có thể bị ngộ độc kim loại nặng.
• Cầu đậu: nhiều cầu với kích cỡ, chất liệu khác nhau, ví dụ cành gỗ tự nhiên an toàn. Cầu đậu cùng một cỡ dễ gây đau chân.
• Bát ăn, bát nước: đặt tách xa cầu đậu để không bị phân rơi vào.

Đặt lồng ở đâu

• Ở nơi gia đình hay sinh hoạt để vẹt không thấy cô đơn, nhưng có một phía áp tường để vẹt thấy an toàn.
• Tránh gió lùa, nắng chiếu trực tiếp cả ngày, gần điều hoà thổi thẳng.
• Tránh xa bếp. Khói từ chảo chống dính phủ PTFE khi bị đun quá nóng có thể làm chim tử vong rất nhanh. Khói bếp, khói thuốc lá, nhang, bình xịt cũng hại đường hô hấp của vẹt.

Vẹt ăn gì cho đủ chất

Chỉ cho vẹt ăn hạt hướng dương, hạt kê là sai lầm phổ biến. Hạt khô nhiều chất béo nhưng thiếu nhiều vitamin và khoáng chất. Vẹt ăn hạt lâu ngày dễ béo phì, bệnh gan, thiếu vitamin A.

• Thức ăn viên dành cho vẹt: nhiều khuyến nghị coi đây là phần nền của khẩu phần. Chọn loại phù hợp cỡ vẹt.
• Rau củ tươi: rau lá xanh đậm, ớt chuông, cà rốt, bí đỏ, bông cải xanh. Rửa sạch, cắt vừa miếng.
• Trái cây: một lượng vừa phải như táo bỏ hạt, đu đủ, chuối.
• Hạt khô: chỉ dùng một phần nhỏ, làm phần thưởng khi huấn luyện.
• Nước sạch: thay hằng ngày, rửa bát mỗi ngày.

Việc chuyển vẹt từ ăn hạt sang ăn viên nên làm từ từ trong nhiều tuần, theo dõi để chắc vẹt vẫn ăn đủ.

Thức ăn tuyệt đối tránh

• Quả bơ: rất độc với chim.
• Sô-cô-la, cà phê, trà, đồ uống có ga, rượu bia.
• Đồ ăn mặn, nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán.
• Hành, tỏi, hạt táo, hạt anh đào, hạt mơ.

Trò chơi và thời gian bên ngoài lồng

Vẹt buồn chán có thể kêu la suốt, nhổ lông, cắn phá. Chơi và vận động là nhu cầu, không phải thứ xa xỉ.

• Đồ chơi để gặm, xé: bằng gỗ chưa sơn, giấy, bìa các-tông, sợi tự nhiên.
• Đồ chơi tìm thức ăn: giấu thức ăn trong hộp giấy, giỏ nhỏ để vẹt tự tìm.
• Thay đổi đồ chơi: mỗi tuần đổi vài món để vẹt luôn thấy mới lạ.
• Thời gian ngoài lồng: mỗi ngày cho vẹt ra chơi trong phòng an toàn: đóng cửa sổ, tắt quạt trần, cất dây điện, che gương lớn, không có mèo chó.
• Ngủ đủ: vẹt cần ngủ khoảng 10 đến 12 giờ mỗi đêm (tham khảo) ở nơi tối, yên tĩnh. Có thể phủ khăn lên lồng.

Kiểm tra đồ chơi thường xuyên. Bỏ những món đã sờn, có dây tua dài, móc hở hoặc mảnh nhỏ có thể làm vẹt mắc chân, nuốt phải.

Khi nào cần đưa đi khám

Chim cũng giấu bệnh rất giỏi. Hãy đưa vẹt đến cơ sở thú y có kinh nghiệm với chim khi thấy:

• Vẹt xù lông, ngồi im một chỗ, ngủ nhiều ban ngày, ngồi dưới đáy lồng.
• Bỏ ăn, sụt cân, xương ức nhô rõ.
• Thở khó, thở lắc đuôi, chảy nước mũi, mắt có ghèn.
• Phân thay đổi rõ về màu sắc, độ lỏng hoặc có máu.
• Nôn ra thức ăn, nhổ lông, tự cắn da.
• Mỏ, móng mọc dài bất thường, chảy máu, chấn thương.

Không tự dùng thuốc cho vẹt. Mọi thuốc men theo chỉ định của bác sĩ thú y. Nên khám sức khoẻ cho vẹt ngay khi mới mua về.