Chim non tách mẹ: giữ ấm và cho ăn an toàn

Chim non mất mẹ, bị chim bố mẹ bỏ ăn hay được mua về khi chưa tự ăn được là tình huống khó với người nuôi. Chim non rất mong manh: chỉ cần lạnh một đêm hoặc cho ăn sai một lần cũng có thể nguy hiểm. Bài này giúp bạn hiểu những nguyên tắc cơ bản và biết khi nào cần tìm người có kinh nghiệm hoặc bác sĩ thú y chim.

Trước tiên: xác định tình huống

Nếu là chim hoang dã nhặt được

Nhiều chim non tập bay rơi xuống đất là chuyện bình thường, chim bố mẹ thường vẫn ở gần và tiếp tục cho ăn. Đừng vội mang về nhà. Nếu chim bị thương hoặc rõ ràng bị bỏ rơi, hãy liên hệ cơ quan hoặc tổ chức cứu hộ động vật hoang dã ở địa phương. Không nuôi giữ chim hoang dã, và tuân thủ quy định của địa phương nơi bạn sống.

Nếu là chim cảnh nuôi

Với chim cảnh như vẹt, yến phụng, chim non có thể cần nuôi bằng tay khi chim bố mẹ bỏ tổ, không cho ăn, hoặc khi bạn mua chim non chưa cai. Nếu mua chim, nên chọn chim đã tự ăn được. Việc mua chim non còn phải bón là quyết định cần cân nhắc rất kỹ, vì đòi hỏi kỹ năng và thời gian.

Giữ ấm cho chim non

Chim non mới nở hoặc chưa mọc đủ lông không tự giữ được thân nhiệt. Ngoài tự nhiên, chim mẹ ấp chúng gần như liên tục. Khi tách mẹ, giữ ấm là việc quan trọng nhất, thậm chí quan trọng hơn cả cho ăn.

• Dùng lồng ấp hoặc hộp ấm: một hộp có nắp thoáng, lót khăn giấy sạch hoặc vải mềm không có sợi tưa, đặt nguồn nhiệt ở một phía để chim có thể dịch ra chỗ mát hơn.
• Nhiệt độ phụ thuộc tuổi: chim càng nhỏ, càng ít lông thì cần càng ấm, rồi giảm dần khi lông mọc đủ. Mức nhiệt cụ thể theo loài và tuổi hãy hỏi người nhân giống có kinh nghiệm hoặc bác sĩ thú y chim.
• Đặt nhiệt kế trong hộp ở ngang chỗ chim nằm để biết nhiệt độ thật.
• Tránh gió lùa, nắng trực tiếp và máy lạnh.

Đọc dấu hiệu của chim

• Bị lạnh: chim run, co ro, chụm sát nhau, ăn kém, tiêu hoá chậm.
• Bị nóng: chim thở há mỏ, duỗi cổ, dang cánh, nằm tách xa nguồn nhiệt.

Cho ăn: vì sao cần người có kinh nghiệm

Bón cho chim non là kỹ năng cần được hướng dẫn trực tiếp. Những sai sót thường gặp có thể gây hậu quả nặng:

• Sặc vào đường thở: thức ăn đi vào khí quản, gây viêm phổi hoặc tử vong.
• Bỏng diều: thức ăn quá nóng làm tổn thương diều, nhất là khi hâm bằng lò vi sóng làm nóng không đều.
• Diều chậm tiêu, ứ đọng: thức ăn quá nguội, quá đặc, chim bị lạnh hoặc nhiễm trùng.
• Nhiễm khuẩn: dụng cụ không sạch, thức ăn pha để lâu.

Những nguyên tắc chung

1. Chỉ dùng bột bón chuyên dụng cho chim non phù hợp với loài, pha và cho ăn theo đúng hướng dẫn trên nhãn sản phẩm và lời khuyên của bác sĩ thú y chim. Không tự chế công thức.
2. Không cho chim non ăn sữa bò, bánh mì ngâm, cơm nghiền hay thức ăn của người.
3. Kiểm tra độ ấm của thức ăn trước mỗi lần bón, khuấy đều để không có điểm nóng.
4. Quan sát diều: diều là túi chứa thức ăn ở trước ngực. Diều cần xẹp gần hết trước lần bón kế tiếp.
5. Vệ sinh tuyệt đối: rửa tay, rửa và tráng nước sôi dụng cụ sau mỗi lần dùng, pha mới mỗi lần bón.
6. Cân chim mỗi ngày vào cùng một giờ và ghi lại để theo dõi chim có tăng cân đều không.

Số lần bón trong ngày, lượng mỗi lần và thời điểm cai sữa thay đổi rất nhiều theo loài và độ tuổi. Đây là lý do bạn nên nhờ người nhân giống có kinh nghiệm hướng dẫn trực tiếp, hoặc đưa chim đến bác sĩ thú y chim để được chỉ dẫn cụ thể.

Tập cho chim tự ăn

Khi chim mọc đủ lông và bắt đầu tò mò mổ quanh, bạn có thể đặt bát hạt mềm, rau, trái cây cắt nhỏ trong lồng để chim tập. Quá trình cai cần từ từ, tiếp tục theo dõi cân nặng. Đừng cắt bữa bón đột ngột chỉ vì thấy chim mổ thử. Chim chỉ thật sự tự lập khi giữ được cân nặng ổn định mà không cần bón.

Khi nào cần đưa đi khám

Hãy đưa chim non đến bác sĩ thú y chim ngay nếu:

• Diều không xẹp sau nhiều giờ, diều căng, có mùi chua.
• Chim không chịu ăn, không kêu đòi ăn, lả, mắt nhắm nghiền.
• Thở khò khè, thở há mỏ, có thức ăn chảy ra mũi.
• Có vết đỏ, vết loét ở vùng diều hoặc thấy thức ăn rỉ qua da.
• Sụt cân hoặc không tăng cân qua vài ngày.
• Phân bất thường, ít phân hoặc không có phân.

Với chim non, can thiệp sớm là yếu tố quyết định. Đừng ngại gọi cho người có chuyên môn ngay khi thấy điều bất thường.