Chim cảnh thay lông: chăm sóc và dinh dưỡng đúng

Một buổi sáng bạn thấy đáy lồng đầy lông, chim cảnh trông xơ xác, hay gãi và cáu kỉnh hơn thường lệ. Nhiều khả năng chim đang thay lông. Đây là quá trình tự nhiên, nhưng cơ thể chim phải dùng rất nhiều năng lượng và dưỡng chất để mọc lông mới. Bài này giúp bạn hỗ trợ chim đi qua giai đoạn này nhẹ nhàng hơn.

Thay lông là gì và diễn ra thế nào

Lông chim mòn dần theo thời gian do bay, rỉa và va chạm. Thay lông là cách chim loại bỏ lông cũ và mọc lông mới. Ở nhiều loài, thay lông diễn ra một đến hai lần mỗi năm, thường liên quan đến mùa, độ dài ngày và sau mùa sinh sản. Một số vẹt lớn thay lông rải rác, kéo dài.

Thay lông bình thường thường có các đặc điểm:

• Lông rụng từ từ, cân đối hai bên cơ thể, chim không bị trụi từng mảng lớn.
• Xuất hiện nhiều lông non dạng ống nhỏ, nhọn, gọi là lông ống, nhất là ở đầu và cổ.
• Chim gãi, rỉa lông nhiều hơn, có thể ngủ nhiều hơn và ít hót hơn.
• Chim có thể cáu, không muốn bị chạm vào đầu vì lông ống mọc lên làm nhạy cảm.

Lông ống còn máu

Lông mới đang mọc có mạch máu nuôi bên trong, nhìn hơi sẫm màu ở gốc. Nếu lông này bị gãy, chim có thể chảy máu khá nhiều. Đây là lý do cần cẩn thận khi bế chim và tránh để chim va đập trong giai đoạn thay lông.

Dinh dưỡng trong mùa thay lông

Lông chim được tạo nên chủ yếu từ đạm. Vì vậy trong mùa thay lông, chim cần khẩu phần đầy đủ và đa dạng hơn bình thường.

• Thức ăn nền chất lượng: hạt trộn tươi mới, thức ăn hạt nén phù hợp với loài. Chim chỉ ăn một loại hạt dễ thiếu chất.
• Rau xanh, củ quả nhiều màu: cải xanh, bông cải xanh, cà rốt, bí đỏ, ớt chuông. Các loại rau củ màu cam, vàng, xanh đậm giàu tiền chất vitamin A, quan trọng cho da và lông.
• Đạm bổ sung với lượng nhỏ: ví dụ một chút trứng luộc chín nghiền nhỏ, không gia vị, cho những loài thường dùng thức ăn này. Hỏi bác sĩ thú y chim về lượng phù hợp cho loài chim nhà bạn.
• Khoáng chất: mai mực hoặc khoáng dành cho chim.
• Nước sạch thay hằng ngày.

Không tự cho chim dùng các loại thuốc bổ, vitamin pha nước khi chưa có chỉ định của bác sĩ thú y. Bổ sung sai cách có thể gây thừa chất, cũng nguy hiểm không kém thiếu chất.

Chăm sóc chim trong mùa thay lông

Trong giai đoạn này, chim thường nhạy cảm hơn cả về thể chất lẫn tinh thần. Một số chim trở nên trầm lặng, ít chơi, số khác lại hay cáu và mổ khi bị chạm vào. Đó là phản ứng bình thường. Hãy giảm bớt các buổi tập luyện, kiên nhẫn hơn và để chim có thêm thời gian nghỉ ngơi. Những việc dưới đây giúp chim dễ chịu hơn:

1. Cho tắm thường hơn: phun sương hoặc bát nước nông giúp làm mềm vỏ lông ống, chim rỉa dễ hơn và đỡ ngứa.
2. Ngủ đủ, yên tĩnh: giữ giờ ngủ đều đặn, phòng tối và yên lặng vào ban đêm.
3. Giữ ấm, tránh gió lùa: khi lông thưa, chim giữ nhiệt kém hơn.
4. Hạn chế căng thẳng: tránh chuyển lồng, đổi chỗ, mang chim đi xa hay giới thiệu chim mới trong giai đoạn này.
5. Chạm nhẹ nhàng: nếu chim cho phép, bạn có thể vuốt rất nhẹ lông ống ở đầu để giúp bóc vỏ, nhưng tránh lông ống còn sẫm màu vì vẫn còn máu.
6. Dọn lông rụng thường xuyên: giữ lồng sạch và giảm bụi lông.

Nếu lông ống bị gãy và chảy máu

Giữ bình tĩnh, giữ chim yên nhẹ nhàng, dùng gạc sạch ấn nhẹ lên chỗ chảy máu và liên hệ bác sĩ thú y chim ngay. Chim nhỏ có lượng máu rất ít, mất máu kéo dài là nguy hiểm.

Khi nào cần đưa đi khám

Hãy đưa chim đến bác sĩ thú y chim nếu bạn thấy:

• Rụng lông thành mảng, lộ da, nhất là không cân đối hai bên.
• Lông mới mọc ra cong vẹo, gãy, đổi màu bất thường hoặc có vạch ngang rõ.
• Thay lông kéo dài bất thường, lông cũ rụng mà lông mới không mọc.
• Chim xù lông, ngủ nhiều, bỏ ăn, sụt cân, phân thay đổi.
• Lông ống bị gãy chảy máu không cầm được.
• Chim tự nhổ, cắn lông hoặc cắn da.

Thay lông là giai đoạn chim cần được chiều chuộng hơn một chút. Ăn đủ chất, ngủ đủ giấc và môi trường yên ổn sẽ giúp bộ lông mới mọc đẹp và khoẻ.