Rửa tay sau khi chạm bò sát: vì sao quan trọng

Rùa, rắn, thằn lằn trông sạch sẽ, không lông, không mùi, nên nhiều người nghĩ chúng không mang mầm bệnh. Thực tế, bò sát hoàn toàn khoẻ mạnh vẫn có thể mang vi khuẩn gây bệnh cho người. Tin tốt là chỉ cần vài thói quen vệ sinh đơn giản, bạn có thể nuôi bò sát an toàn cho cả gia đình.

Salmonella: vi khuẩn thường gặp ở bò sát

Nhiều bò sát mang vi khuẩn Salmonella trong đường ruột như một phần bình thường của hệ vi sinh. Con vật thường không có biểu hiện bệnh gì, ăn uống, lột da bình thường. Vi khuẩn được thải ra theo phân, có lúc nhiều lúc ít, và có thể bám lên da, vảy, mai của con vật, cũng như nước, nền chuồng, đồ dùng.

Một số điều cần hiểu đúng:

• Không thể nhìn bằng mắt để biết con bò sát nào mang vi khuẩn. Hãy coi như con nào cũng có thể mang.
• Không nên tự cho bò sát uống kháng sinh để diệt Salmonella. Cách này thường không loại bỏ được vi khuẩn mà còn góp phần làm vi khuẩn kháng thuốc. Mọi việc dùng thuốc cho bò sát phải theo chỉ định của bác sĩ thú y.
• Xét nghiệm âm tính một lần không chắc chắn con vật không mang vi khuẩn, vì vi khuẩn có thể thải ra không đều.

Vi khuẩn lây sang người như thế nào

Người thường nhiễm khi tay dính vi khuẩn rồi đưa lên miệng, hoặc chạm vào thức ăn, đồ dùng trong bếp. Những tình huống hay gặp:

• Cầm, vuốt ve, hôn bò sát rồi không rửa tay.
• Thay nước bể rùa, dọn chuồng, chạm vào đèn, đá, đồ trang trí.
• Rửa bể, đồ dùng của bò sát trong bồn rửa bát hoặc bồn rửa mặt.
• Để bò sát bò trên bàn ăn, mặt bếp.
• Trẻ nhỏ chạm vào bò sát rồi mút tay.

Ở người, nhiễm Salmonella thường gây tiêu chảy, sốt, đau quặn bụng, buồn nôn. Phần lớn người khoẻ mạnh tự khỏi, nhưng một số người có thể bị nặng, mất nước, phải nhập viện.

Bạn không cần chạm trực tiếp vào con vật mới có nguy cơ. Vi khuẩn có thể tồn tại một thời gian trên bề mặt khô hay ẩm quanh chuồng, như mặt tủ, nắp bể, khăn lau, xô thay nước. Vì vậy, hãy coi cả khu vực đặt chuồng là nơi cần giữ vệ sinh riêng, lau chùi định kỳ và không để đồ dùng ăn uống ở đó.

Ai cần cẩn thận nhất

Theo khuyến nghị phổ biến về y tế công cộng, những nhóm sau dễ bị bệnh nặng hơn và nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với bò sát:

• Trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 5 tuổi.
• Người cao tuổi.
• Phụ nữ mang thai.
• Người có hệ miễn dịch suy giảm, ví dụ đang điều trị bệnh mạn tính hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch.

Nếu gia đình bạn có những người này, hãy cân nhắc kỹ trước khi nuôi bò sát, và nếu đã nuôi thì đặt chuồng ở nơi những người này ít tiếp xúc. Nếu không chắc, hãy hỏi bác sĩ của người đó.

Thói quen vệ sinh cho cả nhà

1. Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch ngay sau khi chạm vào bò sát, chuồng, nước bể, thức ăn hay đồ dùng của chúng. Xoa kỹ lòng bàn tay, mu bàn tay, kẽ ngón, móng tay.
2. Dung dịch rửa tay khô chỉ dùng tạm khi không có nước; rửa lại bằng xà phòng sớm nhất có thể.
3. Giám sát trẻ khi chạm vào bò sát và rửa tay cho trẻ ngay sau đó.
4. Không hôn, không áp bò sát lên mặt, không ăn uống khi đang cầm bò sát.
5. Giữ bò sát ra khỏi bếp và nơi chuẩn bị thức ăn. Không cho bò sát đi lại tự do trong nhà.
6. Vệ sinh đồ dùng riêng: dùng chậu, bàn chải riêng, rửa ở ngoài trời hoặc trong bồn riêng. Nếu buộc phải dùng bồn tắm, cọ rửa và khử trùng ngay sau đó.
7. Dọn chuồng đeo găng nếu có thể, và vẫn rửa tay sau khi tháo găng.
8. Chọn nguồn gốc rõ ràng: chỉ mua bò sát từ nguồn hợp pháp, có giấy tờ, không bắt từ tự nhiên và không bao giờ thả ra môi trường. Bò sát hoang dã có thể mang nhiều mầm bệnh hơn và việc thả ra còn lây bệnh cho động vật bản địa.

Khi nào cần đưa đi khám

Với người trong gia đình, hãy đi khám bác sĩ khi:

• Tiêu chảy kèm sốt, đi ngoài ra máu, đau bụng dữ dội hoặc nôn nhiều.
• Có dấu hiệu mất nước: khát nhiều, tiểu ít, chóng mặt, môi khô.
• Trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai hay người suy giảm miễn dịch có triệu chứng tiêu hoá.

Khi khám, hãy nói với bác sĩ rằng nhà bạn có nuôi bò sát. Thông tin này giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân nhanh hơn.

Với bò sát, hãy đưa đến bác sĩ thú y có kinh nghiệm về bò sát khi con vật bỏ ăn, tiêu chảy, phân có mùi bất thường, gầy sút hoặc lờ đờ. Đừng tự cho bò sát dùng kháng sinh với mục đích phòng bệnh cho người.