Răng thỏ mọc dài: nguyên nhân và cách phòng

Bệnh răng là một trong những vấn đề sức khoẻ hay gặp nhất ở thỏ nuôi. Điều đáng mừng là phần lớn trường hợp có thể phòng được bằng một thói quen rất đơn giản: cho thỏ ăn đủ cỏ khô mỗi ngày. Hiểu cách răng thỏ hoạt động sẽ giúp bạn chăm thỏ đúng ngay từ đầu.

Răng thỏ khác răng chó mèo thế nào

Toàn bộ răng của thỏ, cả răng cửa phía trước lẫn răng hàm phía trong, đều mọc liên tục suốt đời. Trong tự nhiên, thỏ ăn cỏ gần như cả ngày. Cỏ có nhiều chất xơ thô và khoáng chất cứng, buộc thỏ phải nhai nghiền theo chiều ngang trong thời gian dài, nhờ đó răng mòn đi với tốc độ gần bằng tốc độ mọc.

Khi sự cân bằng này mất đi, răng mọc quá dài, lệch khớp cắn, tạo thành gai nhọn cứa vào má và lưỡi. Răng cửa dài có thể cong vào trong, đâm vào lợi hoặc chìa ra ngoài miệng. Chân răng hàm còn có thể mọc dài sâu vào xương hàm, gây áp xe hoặc chèn ép ống lệ.

Vì sao răng thỏ mọc quá dài

• Ăn thiếu cỏ khô: nguyên nhân phổ biến nhất. Thức ăn hạt nén, rau củ mềm và đồ ăn vặt được nhai rất nhanh, không đủ để mài răng.
• Di truyền và giống: một số giống thỏ mặt ngắn, tai cụp hoặc thỏ lùn dễ bị lệch khớp cắn bẩm sinh hơn.
• Chấn thương: ngã, va đập, hay cắn song chuồng nhiều làm gãy hoặc lệch răng cửa.
• Thiếu ánh sáng và khoáng chất: chế độ ăn mất cân đối có thể ảnh hưởng xương hàm. Hãy hỏi bác sĩ thú y trước khi bổ sung bất cứ thứ gì.
• Tuổi tác: thỏ lớn tuổi dễ gặp vấn đề răng hơn.

Dấu hiệu răng thỏ có vấn đề

Thỏ giấu đau rất giỏi. Những dấu hiệu sớm thường kín đáo:

• Kén ăn, chỉ ăn đồ mềm, bỏ cỏ khô hoặc ăn chậm hơn.
• Nhặt thức ăn lên rồi làm rơi, nhai kiểu lạ, nghiêng đầu khi nhai.
• Chảy dãi, ướt cằm, lông cổ và chân trước bết bẩn.
• Chảy nước mắt, ghèn trắng đục ở một bên mắt.
• Sưng cục ở hàm dưới hoặc dưới mắt.
• Phân nhỏ, ít đi; vùng mông bẩn vì thỏ không ăn lại được phân đêm.
• Sụt cân, lông xơ xác vì thỏ ngại tự chải lông.
• Răng cửa nhìn thấy dài, cong, lệch hoặc mọc chìa ra ngoài.

Phòng bệnh răng bằng chế độ ăn

1. Cỏ khô không giới hạn: cỏ khô sạch, thơm, chiếm phần lớn khẩu phần mỗi ngày. Thỏ nên ăn được một lượng cỏ khô lớn mỗi ngày, có thể tham khảo khoảng bằng kích thước cơ thể thỏ.
2. Rau xanh lá: nhiều loại rau lá an toàn cho thỏ giúp nhai thêm và bổ sung nước.
3. Hạn chế hạt nén: chỉ một phần nhỏ mỗi ngày, chọn loại dành cho thỏ, không chọn hỗn hợp nhiều màu có hạt ngũ cốc mà thỏ hay nhặt lựa.
4. Rất ít đồ ngọt: trái cây, cà rốt chỉ là phần thưởng nhỏ.
5. Đồ gặm an toàn: cành cây ăn quả chưa phun thuốc, đồ gặm bằng gỗ không sơn hoặc cỏ bện. Đồ gặm chủ yếu giúp mài răng cửa; răng hàm vẫn cần cỏ khô.

Khi thỏ cắn song chuồng nhiều, hãy xem lại: chuồng có quá chật, thỏ có buồn chán hay thiếu thời gian ra ngoài không.

Điều trị tại phòng khám

Bác sĩ thú y sẽ khám răng cửa và dùng dụng cụ chuyên dụng để soi răng hàm, có khi cần chụp X-quang hàm. Răng mọc dài hoặc có gai thường được mài chỉnh, nhiều trường hợp cần gây mê để làm an toàn và kỹ lưỡng. Thỏ có lệch khớp cắn bẩm sinh có thể cần chỉnh răng định kỳ suốt đời, hoặc nhổ răng cửa nếu bác sĩ thấy phù hợp.

Tuyệt đối không tự cắt răng thỏ bằng kìm cắt móng. Cách này dễ làm vỡ dọc răng, lộ tuỷ, gây đau và nhiễm trùng.

Khi nào cần đưa đi khám

• Thỏ ăn ít, bỏ cỏ khô, hoặc ngừng ăn. Thỏ bỏ ăn hoàn toàn là trường hợp cấp cứu.
• Chảy dãi, ướt cằm, chảy nước mắt hay ghèn một bên.
• Sưng hàm, sưng dưới mắt.
• Răng cửa dài, cong, lệch, gãy.
• Sụt cân, phân ít và nhỏ dần.

Nên cho thỏ khám răng định kỳ, ví dụ mỗi năm một lần hoặc theo lịch bác sĩ thú y đề nghị, kể cả khi thỏ có vẻ khoẻ.