Bò sát con: chăm sóc trong giai đoạn đầu đời

Một con thằn lằn bé xíu, chú rắn con dài bằng chiếc bút chì hay chú rùa con bằng đồng xu trông rất đáng yêu. Nhưng bò sát con cũng mong manh hơn con trưởng thành nhiều: dễ mất nước, dễ lạnh, dễ căng thẳng và cần dinh dưỡng đầy đủ để lớn nhanh. Những tháng đầu đời quyết định nhiều đến sức khoẻ lâu dài của chúng.

Trước khi mang bò sát con về

• Nguồn gốc hợp pháp: chỉ mua bò sát con sinh sản trong điều kiện nuôi, từ nguồn hợp pháp, có giấy tờ. Không mua con bắt từ tự nhiên, không bắt bò sát con ngoài thiên nhiên về nuôi. Tuân thủ quy định của địa phương nơi bạn sống.
• Không thả ra môi trường: nếu không thể nuôi tiếp, hãy tìm người nhận nuôi có trách nhiệm. Bò sát thả ra có thể chết hoặc gây hại cho động vật bản địa.
• Biết rõ tên loài: mỗi loài có nhu cầu về nhiệt độ, độ ẩm, thức ăn rất khác nhau. Hỏi người bán con vật đang ăn gì, ăn bao lâu một lần và đã tự ăn ổn định chưa.
• Chọn con khoẻ: mắt sáng, phản xạ nhanh, thân không quá gầy, không có vết thương, da lột không bị dính, lỗ huyệt sạch.
• Chuẩn bị chuồng trước và chạy thử đèn, sưởi vài ngày để chắc nhiệt độ ổn định trước khi đón con vật về.

Chuồng nuôi cho bò sát con

Bò sát con thường thấy an toàn hơn trong không gian không quá rộng, nhiều chỗ trốn. Chuồng quá lớn, trống trải dễ khiến con vật căng thẳng và khó tìm mồi. Bạn có thể nâng cấp chuồng dần khi con vật lớn.

• Dải nhiệt độ: có phía ấm, phía mát theo đúng loài, sưởi có bộ điều nhiệt, nhiệt kế ở cả hai đầu.
• Đèn UVB: với loài cần UVB, con non đang lớn nhanh càng cần ánh sáng phù hợp để xương phát triển chắc (xem thêm bài về UVB cho bò sát).
• Độ ẩm: đo bằng ẩm kế. Con non mất nước nhanh hơn con lớn; nhiều loài cần có hang ẩm.
• Nền chuồng: nên chọn loại phẳng, dễ vệ sinh như giấy lót, thảm lót để giảm nguy cơ nuốt phải nền khi săn mồi.
• Nhiều chỗ trốn: ở cả phía ấm và phía mát.
• Nước sạch: bát nước nông để con non không bị đuối. Với rùa nước con, mực nước vừa phải và có chỗ bám để ngoi lên thở, lên phơi dễ dàng.

Cho bò sát con ăn

1. Cỡ mồi nhỏ: côn trùng không to hơn khoảng cách giữa hai mắt con vật; với rắn con, mồi không to hơn chỗ to nhất của thân.
2. Ăn thường xuyên hơn con trưởng thành: con non lớn nhanh nên thường được cho ăn dày hơn. Tần suất cụ thể tuỳ loài; hãy hỏi bác sĩ thú y về bò sát.
3. Bổ sung canxi và vitamin: rất quan trọng ở giai đoạn đang lớn, nhưng loại nào, bao lâu một lần phải theo chỉ định của bác sĩ thú y và đọc kỹ nhãn sản phẩm.
4. Cho ăn khi chuồng đã ấm để con vật tiêu hoá tốt.
5. Vớt côn trùng thừa sau bữa ăn, vì côn trùng có thể cắn con non.

Con vật mới về có thể bỏ ăn vài ngày đầu do lạ chỗ. Hãy để yên tĩnh, kiểm tra lại nhiệt độ, độ ẩm. Nếu bỏ ăn kéo dài, hãy đi khám.

Cầm nắm và làm quen

• Để con vật yên ổn vài ngày đến khoảng một tuần sau khi về, chỉ cho ăn và dọn dẹp.
• Bắt đầu cầm trong thời gian ngắn, nhẹ nhàng, gần mặt sàn hoặc mặt bàn thấp để tránh rơi ngã.
• Không túm đuôi thằn lằn; nhiều loài có thể tự rụng đuôi khi bị đe doạ.
• Không cầm ngay sau khi ăn.
• Rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi cầm, dọn chuồng. Giám sát trẻ em khi tiếp xúc.

Theo dõi sự phát triển

Cân con vật định kỳ bằng cân nhà bếp chính xác, ghi lại cân nặng, ngày lột da, những gì con vật ăn. Sổ ghi chép giúp bạn nhận ra sớm khi con vật chậm lớn hoặc sụt cân, và là thông tin quý khi đi khám.

Khi nào cần đưa đi khám

Hãy đưa bò sát con đến bác sĩ thú y có kinh nghiệm về bò sát khi:

• Bỏ ăn kéo dài dù chuồng đã đúng nhiệt độ, độ ẩm.
• Sụt cân, gầy rõ, mắt trũng, da nhăn do mất nước.
• Run, giật chân, hàm mềm, chân cong hoặc đi lại khó.
• Lột da khó, da dính ở ngón chân, đuôi, mắt.
• Thở khò khè, há miệng thở, chảy nước mũi.
• Tiêu chảy, phân có máu hoặc nôn trớ.
• Rùa con có mai mềm, mắt sưng hoặc bơi nghiêng.

Một lần khám sức khoẻ sớm sau khi mang con vật về cũng rất đáng làm, kể cả khi chưa thấy dấu hiệu gì.