Nấu ăn cho chó tại nhà: nguyên tắc cân bằng

Nhiều gia đình Việt quen nấu cơm trộn thịt cho chó, hoặc muốn tự nấu để biết rõ con mình ăn gì. Tự nấu hoàn toàn có thể là lựa chọn tốt, nhưng chỉ khi bữa ăn được cân bằng. Một khẩu phần chỉ có cơm và thịt trong thời gian dài dễ khiến chó thiếu canxi, vitamin và khoáng chất mà bạn không nhận ra ngay.

Ưu và nhược điểm của việc tự nấu

Ưu điểm: bạn chủ động nguồn nguyên liệu tươi, kiểm soát được những thứ chó không ăn được hoặc bị dị ứng, và nhiều con chó kén ăn thích bữa nấu hơn.

Nhược điểm: mất thời gian, và rất khó đủ chất nếu chỉ dựa vào cảm tính. Nhu cầu dinh dưỡng của chó khác người. Chó cần nhiều đạm và canxi hơn so với cách ăn thông thường của chúng ta, trong khi một số món người ăn được lại độc với chó. Chó con đang lớn, chó mang thai và chó có bệnh nền càng nhạy cảm với khẩu phần thiếu cân bằng.

Vì vậy, nếu định cho chó ăn đồ nấu là chính, cách an toàn nhất là nhờ bác sĩ thú y hoặc chuyên gia dinh dưỡng thú y xây dựng công thức phù hợp với tuổi, cân nặng và sức khoẻ của chó.

Các nhóm chất cần có trong bữa ăn

• Đạm (protein): thịt gà, thịt bò, thịt heo nạc, cá bỏ xương, trứng nấu chín. Đây nên là thành phần chính. Có thể thay đổi nguồn đạm để đa dạng, nhưng chuyển từ từ.
• Tinh bột: cơm, khoai lang, khoai tây nấu chín, yến mạch. Cung cấp năng lượng, nhưng không nên chiếm phần lớn bát ăn.
• Chất béo: có sẵn trong thịt, cá; một lượng nhỏ dầu ăn giúp bổ sung axit béo cần thiết. Quá nhiều mỡ có thể gây rối loạn tiêu hoá, viêm tuỵ.
• Rau củ: bí đỏ, cà rốt, đậu que, bông cải xanh nấu chín, cắt nhỏ. Cung cấp chất xơ và một số vitamin.
• Canxi và khoáng chất: đây là phần hay bị thiếu nhất. Thịt chứa nhiều phốt-pho nhưng ít canxi. Loại bổ sung canxi, vitamin và khoáng tổng hợp nào phù hợp, dùng bao nhiêu, hãy theo chỉ định của bác sĩ thú y và đọc kỹ nhãn sản phẩm.

Thực phẩm và cách chế biến cần tránh

Khi nấu chung với bữa ăn gia đình, hãy để riêng phần của chó trước khi nêm gia vị. Những thứ sau tuyệt đối không cho vào bát của chó:

• Hành, tỏi, hẹ, kiệu, kể cả dạng bột hay nước dùng có nấu cùng.
• Nho, nho khô, sô-cô-la, cà phê, trà.
• Thực phẩm có chất tạo ngọt xylitol như kẹo cao su, một số loại bánh kẹo ăn kiêng.
• Xương nấu chín, đặc biệt xương gà, xương cá: dễ vỡ thành mảnh sắc, gây hóc hoặc thủng ruột.
• Đồ ăn nhiều muối, nước mắm, bột ngọt, đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ.
• Thịt, cá, trứng sống hoặc tái, vì có thể mang vi khuẩn và ký sinh trùng.

Danh sách đầy đủ hơn về thực phẩm độc với chó đã có ở một bài khác trên Sổ Tay Thú Cưng, bạn có thể xem thêm.

Gợi ý cách nấu và bảo quản

1. Luộc, hấp hoặc nấu chín kỹ: không nêm gia vị. Thịt cắt miếng vừa miệng, cá gỡ sạch xương.
2. Tỉ lệ tham khảo: nhiều công thức phổ biến lấy đạm làm phần chính, tinh bột và rau ít hơn. Tỉ lệ chính xác tuỳ từng con, nên hỏi bác sĩ thú y.
3. Nấu một lần cho vài ngày: chia hộp, để ngăn mát và dùng trong khoảng 2–3 ngày; phần còn lại cấp đông. Hâm ấm, không cho ăn đồ còn nóng.
4. Bỏ thức ăn thừa: thức ăn để ngoài quá lâu, nhất là mùa nóng, dễ ôi thiu.
5. Đổi chế độ ăn từ từ: khi chuyển từ hạt sang đồ nấu hoặc ngược lại, trộn dần trong khoảng một tuần để chó quen.

Nếu bạn không có thời gian nấu đủ chất, kết hợp thức ăn hoàn chỉnh với một ít đồ nấu là cách dung hoà nhiều người chọn. Khi đó, phần đồ nấu nên ít để không làm lệch khẩu phần.

Theo dõi chó sau khi đổi sang đồ nấu

• Cân chó định kỳ và sờ xương sườn để biết chó đang tăng hay giảm mỡ.
• Quan sát phân: phân thành khuôn, không quá nát, không quá khô là dấu hiệu tốt.
• Để ý lông, da: lông xơ, khô, gàu nhiều có thể là dấu hiệu khẩu phần chưa đủ chất.
• Đưa chó đi khám định kỳ, có thể xét nghiệm máu nếu bác sĩ thú y thấy cần.

Tóm tắt

Tự nấu cho chó là được, miễn bữa ăn cân bằng: đạm là chính, có tinh bột, rau, chất béo vừa phải và đặc biệt không thiếu canxi, khoáng chất. Không nêm gia vị, tránh hành tỏi, nho, sô-cô-la, xương nấu chín. Chó con, chó mang thai và chó có bệnh nên có công thức do bác sĩ thú y xây dựng. Nếu chó tiêu chảy, nôn, sụt cân hay lông da xấu đi sau khi đổi chế độ ăn, hãy đưa đi khám.