Móng và mỏ chim mọc dài: khi nào cần bác sĩ

Ở chim khoẻ, móng và mỏ mọc liên tục nhưng tự mòn đi nhờ đậu cành, leo trèo, gặm và lau mỏ. Khi móng hay mỏ dài bất thường, đó là tín hiệu có điều gì chưa ổn: có khi chỉ là cành đậu chưa phù hợp, có khi là bệnh gan, thiếu dinh dưỡng hay ký sinh trùng. Đặc biệt với mỏ, đừng tự cắt mà bỏ qua nguyên nhân.

Móng chim mọc dài

Nguyên nhân thường gặp

• Cành đậu trơn, cùng một cỡ, không có bề mặt tự nhiên để móng mòn.
• Chim ít vận động, ít leo trèo.
• Chim già, chim béo phì.
• Một số bệnh gan, bệnh dinh dưỡng có thể làm móng mọc nhanh, cong, dễ gãy.

Dấu hiệu móng đã quá dài

• Móng cong thành vòng, chim khó bám cành, hay trượt.
• Móng mắc vào vải, đồ chơi, lưới lồng.
• Chim đứng không vững, ngón chân bị vẹo.

Cắt móng tại nhà: chỉ khi bạn tự tin

Bên trong móng chim có mạch máu và dây thần kinh. Cắt quá sâu sẽ chảy máu và đau. Nếu chưa từng làm, hãy nhờ bác sĩ thú y hướng dẫn lần đầu. Khi tự làm:

1. Chuẩn bị dụng cụ cắt móng dành cho chim nhỏ, khăn mỏng để giữ chim, và bột cầm máu dành cho thú cưng theo tư vấn của bác sĩ thú y.
2. Làm ở nơi đủ sáng, có người thứ hai giúp giữ chim nhẹ nhàng, không đè lên ngực vì chim thở bằng cử động lồng ngực.
3. Mỗi lần chỉ cắt một chút ở đầu móng. Với móng sáng màu, nhìn thấy phần hồng bên trong thì dừng cách xa phần đó.
4. Nếu chảy máu, ấn bột cầm máu vào đầu móng. Máu không cầm sau vài phút thì đi khám ngay, vì chim nhỏ mất ít máu cũng nguy hiểm.

Thay một phần cành đậu bằng cành gỗ tự nhiên nhiều cỡ thường giúp móng tự mòn, giảm số lần phải cắt.

Mỏ chim mọc dài hoặc lệch

Mỏ là cấu trúc sống, có mạch máu và dây thần kinh, liên tục mọc ra và mòn đi. Mỏ khoẻ thì nhẵn, cân đối, hai nửa khớp nhau. Mỏ dài bất thường hầu như luôn có nguyên nhân bên dưới:

• Bệnh gan: mỏ mọc nhanh, dài, dễ bong tróc, có thể kèm đốm đen hoặc xuất huyết trong mỏ.
• Ve ghẻ ở mặt và mỏ, hay gặp ở yến phụng: vảy trắng xám như san hô hoặc tổ ong ở gốc mỏ, quanh mắt, chân. Mỏ có thể biến dạng nếu để lâu.
• Chấn thương: va đập, bị chim khác cắn, làm lệch hướng mọc.
• Dị tật bẩm sinh hoặc lệch khớp mỏ, thường thấy ở chim non.
• Dinh dưỡng kém: chế độ chỉ có hạt, thiếu vitamin và khoáng.
• Nhiễm trùng, khối u ở mỏ hoặc vùng mặt.
• Thiếu đồ để gặm, khiến mỏ không mòn tự nhiên.

Vì sao không tự cắt mỏ ở nhà

• Mỏ có mạch máu và dây thần kinh, cắt sai gây chảy máu, đau, có thể làm chim bỏ ăn.
• Cắt bằng kìm, kéo dễ làm mỏ nứt dọc, vỡ.
• Cắt mỏ mà không chữa nguyên nhân thì mỏ lại mọc dài, thậm chí bệnh nặng thêm.
• Bác sĩ thú y sẽ tỉa và chỉnh hình mỏ bằng dụng cụ chuyên dùng, đồng thời tìm bệnh gốc, có thể cần xét nghiệm máu.

Phòng ngừa móng, mỏ bất thường

• Cành đậu gỗ tự nhiên nhiều cỡ, có bề mặt gồ ghề.
• Đồ chơi để gặm, xé bằng vật liệu an toàn; có thể có thêm đá khoáng không hương liệu.
• Khẩu phần đa dạng, không chỉ hạt: thức ăn viên phù hợp, rau xanh, một ít trái cây theo loài. Xem thêm bài về chim cảnh ăn gì.
• Cho chim ra khỏi lồng vận động an toàn mỗi ngày.
• Khám sức khoẻ định kỳ với bác sĩ thú y chuyên về chim.
• Mọi thuốc trị ve ghẻ, thuốc bổ gan chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ thú y và đọc kỹ nhãn sản phẩm.

Khi nào cần đưa đi khám

• Mỏ mọc dài, cong, lệch, hai nửa không khớp; mỏ bong tróc, nứt hoặc có đốm đen, đốm máu.
• Vảy trắng xám ở gốc mỏ, quanh mắt hoặc ở chân.
• Móng chảy máu không cầm, móng gãy sát gốc.
• Chim ăn khó, làm rơi thức ăn, sụt cân, lông xơ.
• Móng mọc dài nhanh bất thường dù cành đậu đã phù hợp.