Mèo hắt hơi, chảy nước mũi: viêm đường hô hấp trên

Mèo hắt hơi liên tục, mũi chảy nước, mắt kèm ghèn là cảnh rất quen với người nuôi mèo, nhất là mèo con mới nhận về hay mèo sống trong nhà đông mèo. Phần lớn là do viêm đường hô hấp trên, một nhóm bệnh truyền nhiễm phổ biến ở mèo. Nhiều ca nhẹ, nhưng cũng có ca chuyển nặng nếu không được chăm sóc đúng.

Nguyên nhân gây viêm đường hô hấp trên

Viêm đường hô hấp trên ở mèo, đôi khi được gọi nôm na là “cúm mèo”, thường do một hoặc nhiều tác nhân sau:

• Herpesvirus ở mèo: gây hắt hơi, chảy mũi, viêm kết mạc, đôi khi loét giác mạc. Sau khi khỏi, vi-rút thường nằm im trong cơ thể và có thể tái phát khi mèo căng thẳng hay yếu sức.
• Calicivirus ở mèo: ngoài triệu chứng hô hấp, hay gây loét ở lưỡi, miệng khiến mèo chảy dãi, đau, bỏ ăn. Một số trường hợp mèo bị đau khớp tạm thời.
• Vi khuẩn: như Chlamydia (chủ yếu gây viêm mắt), Bordetella, Mycoplasma, hoặc vi khuẩn bội nhiễm làm nước mũi chuyển đục, vàng xanh.

Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp, giọt bắn khi hắt hơi, và qua bát ăn, khay cát, tay người. Mèo con, mèo chưa tiêm phòng, mèo già, mèo đang căng thẳng hoặc sống ở nơi đông mèo dễ mắc hơn.

Dấu hiệu thường gặp

• Hắt hơi, sổ mũi; nước mũi lúc đầu trong, sau có thể đặc và đục.
• Chảy nước mắt, mắt đỏ, sưng mí, có ghèn, nheo mắt.
• Nghẹt mũi, thở khò khè, thở bằng miệng.
• Loét miệng, lưỡi, chảy dãi.
• Sốt, mệt mỏi.
• Ăn ít hoặc bỏ ăn. Mèo phụ thuộc nhiều vào khứu giác để thấy thèm ăn, nên khi nghẹt mũi, mèo thường chán ăn dù không quá mệt.

Chăm sóc mèo tại nhà

Sau khi đã được bác sĩ thú y khám và hướng dẫn, bạn có thể giúp mèo dễ chịu hơn bằng các cách sau:

• Lau sạch mũi và mắt: dùng bông gòn thấm nước ấm sạch, lau nhẹ từ trong ra ngoài, mỗi bên mắt dùng một miếng riêng.
• Làm ẩm đường thở: để mèo ở trong phòng tắm có hơi nước ấm sau khi tắm vòi sen trong vài phút, có người trông chừng, hoặc dùng máy tạo ẩm trong phòng.
• Kích thích ăn uống: làm ấm pate cho dậy mùi, chọn thức ăn mềm, thơm. Nếu mèo đau miệng, nghiền nhuyễn thức ăn.
• Giữ đủ nước: đặt nước sạch gần chỗ nằm, cho ăn thêm thức ăn ướt.
• Giữ ấm, yên tĩnh: cho mèo nghỉ ngơi ở chỗ ấm, ít gió lùa, giảm căng thẳng.
• Cách ly: nếu nhà có nhiều mèo, để mèo bệnh ở riêng, dùng bát và khay riêng, rửa tay sau khi chăm sóc.

Những điều không nên làm

• Không dùng thuốc nhỏ mũi, thuốc thông mũi, thuốc cảm, thuốc hạ sốt của người. Nhiều loại rất độc với mèo.
• Không tự dùng thuốc nhỏ mắt hay kháng sinh còn sót lại từ lần trước.
• Không để mèo nhịn ăn kéo dài với hy vọng tự khỏi.

Thuốc kháng sinh, thuốc nhỏ mắt hay thuốc kháng vi-rút, nếu cần, phải dùng theo chỉ định của bác sĩ thú y.

Phòng ngừa

• Tiêm phòng: vắc-xin cơ bản cho mèo thường bao gồm herpesvirus và calicivirus. Vắc-xin không ngăn hoàn toàn việc nhiễm bệnh nhưng giúp bệnh nhẹ hơn rất nhiều. Lịch tiêm do bác sĩ thú y quyết định.
• Cách ly mèo mới về một thời gian trước khi cho gặp mèo trong nhà.
• Giảm căng thẳng: giữ nếp sinh hoạt ổn định, đủ chỗ trốn, đủ khay, đủ bát cho nhà nhiều mèo. Điều này đặc biệt quan trọng với mèo từng nhiễm herpesvirus.
• Vệ sinh: rửa bát ăn, khay cát thường xuyên; nhà thông thoáng.

Khi nào cần đưa đi khám

Mọi chú mèo có dấu hiệu hô hấp nên được bác sĩ thú y khám để xác định nguyên nhân. Đặc biệt cần đi khám ngay nếu:

• Mèo bỏ ăn từ một ngày trở lên, hoặc là mèo con, mèo già.
• Mèo thở gắng sức, thở há miệng, thở bằng bụng.
• Nước mũi đặc, vàng xanh, có máu, hoặc triệu chứng kéo dài hơn khoảng một tuần không đỡ.
• Mắt đau, nhắm chặt, có vết đục hay vết loét trên mắt.
• Loét miệng làm mèo không ăn uống được, chảy dãi nhiều.
• Mèo lừ đừ, sốt cao, mất nước.