Mèo đi vệ sinh ngoài khay: tìm đúng nguyên nhân

Mèo vốn rất sạch sẽ và tự nhiên thích đi vệ sinh trong cát. Vì vậy, khi một chú mèo đã quen khay bỗng tè lên giường, ị sau sofa, đó gần như luôn là một thông điệp chứ không phải mèo “hư” hay cố tình trả thù. Bài này giúp bạn lần lượt kiểm tra các nguyên nhân thường gặp để sửa đúng chỗ.

Bước đầu tiên: loại trừ bệnh

Rất nhiều trường hợp mèo đi vệ sinh ngoài khay bắt nguồn từ vấn đề sức khoẻ. Khi đi tiểu bị đau, mèo có thể gắn cảm giác đau với cái khay và tìm chỗ khác. Những bệnh hay gặp:

• Bệnh đường tiết niệu dưới: viêm bàng quang, sỏi, tinh thể trong nước tiểu. Mèo đi tiểu nhiều lần, mỗi lần ít, có thể có máu.
• Bệnh làm mèo uống và tiểu nhiều: bệnh thận, tiểu đường, cường giáp ở mèo lớn tuổi. Lượng nước tiểu tăng khiến khay bẩn nhanh, mèo không kịp ra khay.
• Đau khớp: mèo già khó bước qua thành khay cao hay leo cầu thang tới khay.
• Bệnh tiêu hoá: tiêu chảy, táo bón làm mèo ị ra ngoài.
• Suy giảm nhận thức ở mèo rất già.

Vì vậy, trước khi thay đổi bất cứ điều gì, hãy đưa mèo đi khám để bác sĩ thú y kiểm tra và xét nghiệm nước tiểu nếu cần.

Kiểm tra lại cái khay

Nếu mèo khoẻ mạnh, nguyên nhân thường nằm ở chính khay cát. Hãy tự hỏi:

• Khay có đủ sạch không? Mèo rất nhạy mùi. Nên xúc chất thải ít nhất mỗi ngày một đến hai lần và thay toàn bộ cát, rửa khay định kỳ.
• Có đủ khay không? Khuyến nghị phổ biến là số khay bằng số mèo cộng thêm một, đặt ở các vị trí khác nhau.
• Khay có đủ lớn không? Khay nên dài khoảng gấp rưỡi chiều dài thân mèo (tham khảo), để mèo xoay người thoải mái.
• Có nắp hay không? Khay có nắp giữ mùi bên trong và có thể làm một số mèo khó chịu, cảm thấy bị kẹt.
• Loại cát có vừa ý không? Đa số mèo thích cát hạt mịn, không mùi. Đổi cát đột ngột hay dùng cát có hương liệu mạnh có thể khiến mèo bỏ khay.
• Có lót tấm nilon trong khay không? Nhiều mèo không thích móng vướng vào nilon.

Vị trí đặt khay và căng thẳng

Đặt khay sai chỗ

• Gần máy giặt, máy sấy, nơi ồn ào hay có tiếng động bất ngờ.
• Lối đi đông người, nơi trẻ nhỏ hay chó dễ làm phiền.
• Sát bát ăn, bát nước; mèo không thích ăn gần chỗ đi vệ sinh.
• Góc cụt chỉ có một lối ra, khiến mèo dễ bị mèo khác chặn đường.

Căng thẳng và mâu thuẫn trong nhà

Mèo là loài rất nhạy cảm với thay đổi. Chuyển nhà, sửa nhà, có thành viên mới, em bé, thú cưng mới, hay thấy mèo lạ ngoài cửa sổ đều có thể khiến mèo đi vệ sinh lung tung. Trong nhà nuôi nhiều mèo, một con có thể bị con khác “canh” khay, nên không dám đến.

Đánh dấu lãnh thổ hay đi tiểu bình thường

Cần phân biệt hai trường hợp. Tiểu bình thường là vũng nước tiểu trên mặt phẳng như sàn, giường. Đánh dấu lãnh thổ thường là xịt một ít nước tiểu lên bề mặt thẳng đứng như tường, cửa, rèm, với đuôi dựng thẳng và rung nhẹ. Đánh dấu hay gặp ở mèo chưa triệt sản và khi mèo thấy lãnh thổ bị đe doạ. Triệt sản và giảm căng thẳng thường giúp cải thiện; hãy trao đổi với bác sĩ thú y.

Cách xử lý tại nhà

1. Làm sạch kỹ chỗ mèo đã đi bậy bằng chất tẩy rửa có enzyme phân huỷ mùi nước tiểu. Tránh chất tẩy có amoniac vì mùi giống nước tiểu, có thể kéo mèo quay lại.
2. Thêm khay và đặt một khay ngay tại hoặc gần chỗ mèo hay đi bậy, sau đó dời dần về vị trí mong muốn.
3. Làm chỗ đi bậy kém hấp dẫn: đặt bát ăn, đồ chơi hoặc chỗ nằm của mèo ở đó, vì mèo không thích đi vệ sinh nơi ăn và ngủ.
4. Giảm căng thẳng: giữ giờ giấc ổn định, tạo thêm chỗ trốn và chỗ cao, chơi với mèo mỗi ngày, chia nhiều điểm ăn, uống, khay cho nhà đông mèo.
5. Không la mắng, không dí mặt mèo vào chỗ bẩn. Việc này chỉ làm mèo sợ bạn và sợ đi vệ sinh, khiến tình trạng tệ hơn.

Khi nào cần đưa đi khám

Hãy đưa mèo đi khám sớm khi mèo bắt đầu đi vệ sinh ngoài khay, đặc biệt nếu có kèm:

• Rặn tiểu nhiều lần nhưng ít hoặc không ra nước tiểu. Ở mèo đực, đây là tình trạng cấp cứu, cần đưa đi ngay.
• Nước tiểu có máu, mèo kêu khi đi tiểu, liếm vùng sinh dục liên tục.
• Uống nước và đi tiểu nhiều hơn hẳn, sụt cân.
• Tiêu chảy, táo bón, phân có máu, nôn, bỏ ăn.
• Mèo già đi lại khó khăn, ngại bước qua thành khay.

Khi bệnh đã được loại trừ mà mèo vẫn đi bậy, bác sĩ thú y cũng có thể giúp bạn lập kế hoạch điều chỉnh hành vi phù hợp.