Dị ứng thức ăn ở mèo: dấu hiệu và cách xử lý

Dị ứng thức ăn xảy ra khi hệ miễn dịch của mèo phản ứng quá mức với một thành phần trong khẩu phần, thường là một loại đạm. Bệnh không phổ biến bằng dị ứng bọ chét hay môi trường, nhưng dễ bị bỏ sót vì dấu hiệu giống nhiều bệnh da khác. Hiểu đúng giúp bạn tránh đổi thức ăn lung tung mà mèo vẫn ngứa.

Dị ứng thức ăn khác không dung nạp thức ăn

Hai khái niệm này hay bị nhầm. Dị ứng liên quan đến hệ miễn dịch, thường gây ngứa da và có thể kèm rối loạn tiêu hoá. Không dung nạp là do đường ruột khó tiêu một thành phần, ví dụ đường lactose trong sữa, gây tiêu chảy hoặc đầy hơi nhưng không liên quan miễn dịch.

Một điều đáng biết: mèo thường dị ứng với thứ đã ăn lâu ngày, không phải thứ mới đổi. Các loại đạm hay gặp là thịt bò, cá, thịt gà và sản phẩm từ sữa, đơn giản vì đó là những thứ mèo ăn nhiều nhất.

Dấu hiệu thường gặp

• Ngứa quanh đầu, mặt, cổ và tai; mèo gãi đến trầy xước, đóng vảy.
• Liếm lông quá mức, rụng lông từng mảng ở bụng, đùi trong.
• Viêm tai tái đi tái lại.
• Nôn, tiêu chảy hoặc phân lỏng kéo dài, đi ngoài nhiều lần.
• Ngứa xuất hiện quanh năm, không theo mùa.

Những dấu hiệu này cũng gặp ở dị ứng bọ chét, nấm da, ve tai hay dị ứng môi trường. Vì vậy không nên tự kết luận là do thức ăn. Việc đổi hết loại hạt này sang loại hạt khác thường không giúp được gì, vì nhiều loại thức ăn có chung nguồn đạm dù bao bì khác nhau.

Chẩn đoán: chế độ ăn loại trừ

Hiện chưa có xét nghiệm máu hay xét nghiệm da nào đáng tin cậy để chẩn đoán dị ứng thức ăn ở mèo. Cách chuẩn là chế độ ăn loại trừ dưới sự hướng dẫn của bác sĩ thú y.

1. Bác sĩ thú y loại trừ các nguyên nhân khác trước, đặc biệt là bọ chét, nấm và ký sinh trùng.
2. Mèo chuyển sang một khẩu phần đặc biệt: đạm thuỷ phân (đạm được cắt nhỏ để hệ miễn dịch khó nhận ra) hoặc một loại đạm mèo chưa từng ăn. Loại nào phù hợp do bác sĩ thú y chọn.
3. Mèo chỉ ăn đúng khẩu phần đó trong khoảng 8–12 tuần (tham khảo). Không đồ ăn vặt, không thức ăn thừa, không thuốc có vị thịt nếu chưa hỏi bác sĩ.
4. Nếu triệu chứng giảm rõ, bác sĩ có thể đề nghị cho ăn lại thức ăn cũ để xác nhận. Ngứa quay lại tức là đúng thủ phạm.

Mẹo để chế độ ăn loại trừ thành công

• Cả nhà thống nhất: chỉ một chút cá kho hay đồ ăn vặt cũng làm hỏng cả quá trình.
• Nhà nuôi nhiều mèo: cho ăn riêng, cất bát sau bữa, hoặc cho cả đàn ăn chung khẩu phần mới nếu bác sĩ đồng ý.
• Mèo được ra ngoài: nên giữ trong nhà trong thời gian thử để mèo không ăn vụng.
• Ghi nhật ký: ghi mức ngứa, tình trạng phân, cân nặng mỗi tuần để dễ đánh giá.
• Đổi thức ăn từ từ: trộn dần trong vài ngày để tránh rối bụng.
• Không tự chọn thức ăn “không hạt” để chữa dị ứng: mèo hiếm khi dị ứng ngũ cốc, vấn đề thường nằm ở đạm.

Khi đã biết thành phần gây dị ứng, mèo thường sống khoẻ với khẩu phần tránh thành phần đó suốt đời. Đọc kỹ nhãn mọi loại thức ăn và đồ ăn vặt trước khi mua.

Khi nào cần đưa đi khám

• Mèo ngứa nhiều, gãi đến chảy máu, có vết loét hoặc vùng da đỏ, rỉ dịch.
• Nôn hoặc tiêu chảy kéo dài hơn một vài ngày, phân có máu, mèo sụt cân.
• Mèo bỏ ăn hơn khoảng một ngày, đặc biệt khi đang đổi khẩu phần.
• Viêm tai tái phát, tai có mùi hôi hoặc dịch bẩn.
• Bạn muốn bắt đầu chế độ ăn loại trừ: hãy làm cùng bác sĩ thú y. Mọi thuốc giảm ngứa chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ thú y.