Bệnh viêm phúc mạc truyền nhiễm (FIP) ở mèo

Viêm phúc mạc truyền nhiễm ở mèo, thường gọi tắt là FIP, từng được xem là bệnh gần như không có lối thoát. Những năm gần đây, hiểu biết và lựa chọn điều trị đã thay đổi nhiều, nhưng FIP vẫn là bệnh nặng, cần bác sĩ thú y chẩn đoán và theo dõi sát. Hiểu đúng về bệnh giúp bạn phát hiện sớm và tránh hoang mang không cần thiết.

FIP bắt nguồn từ đâu

• Virus corona ở mèo rất phổ biến, nhất là ở nơi nuôi nhiều mèo. Phần lớn mèo nhiễm chỉ bị tiêu chảy nhẹ hoặc không có triệu chứng gì.
• Ở một số ít mèo, virus biến đổi bên trong cơ thể và tấn công theo cách khác, gây phản ứng viêm lan rộng. Đó là lúc mèo phát bệnh FIP.
• Virus đường ruột lây qua phân, khay cát dùng chung; còn dạng đã biến đổi gây FIP nhìn chung không được coi là lây trực tiếp dễ dàng giữa các mèo.
• Hay gặp ở mèo trẻ, thường dưới khoảng hai tuổi, mèo sống trong đàn đông, mèo căng thẳng, mèo có hệ miễn dịch yếu. Mèo già cũng có thể mắc.

Virus corona ở mèo khác với virus corona gây bệnh ở người. FIP không phải bệnh lây sang người.

Dấu hiệu của bệnh

Dấu hiệu chung

• Sốt kéo dài, không đỡ dù đã dùng kháng sinh.
• Biếng ăn, sụt cân, mèo con chậm lớn.
• Lờ đờ, lông xơ xác.

Thể ướt

• Bụng to dần, căng phồng do tích dịch trong ổ bụng.
• Thở nhanh, thở khó nếu dịch tích trong ngực.
• Lợi, da có thể vàng.

Thể khô

• Viêm ở nhiều cơ quan như gan, thận, hạch.
• Thay đổi ở mắt: mắt đục, đổi màu, có máu trong mắt.
• Dấu hiệu thần kinh: đi loạng choạng, co giật, thay đổi hành vi.

Nhiều mèo có biểu hiện pha trộn hai thể, và triệu chứng có thể giống nhiều bệnh khác.

Chẩn đoán và điều trị

Không có một xét nghiệm đơn lẻ, đơn giản nào khẳng định FIP trong mọi trường hợp. Bác sĩ thú y thường kết hợp:

• Tiền sử, tuổi, môi trường sống và triệu chứng.
• Xét nghiệm máu, phân tích dịch ổ bụng hoặc ổ ngực nếu có.
• Siêu âm, chụp X-quang.
• Xét nghiệm tìm vật chất di truyền của virus trong dịch hoặc mô.

Một kết quả xét nghiệm kháng thể corona dương tính không có nghĩa là mèo bị FIP, vì rất nhiều mèo khoẻ mạnh cũng có kháng thể.

Điều trị và chăm sóc

• Ở nhiều nơi hiện đã có những phương pháp điều trị kháng virus giúp không ít mèo hồi phục. Liệu trình thường kéo dài, cần bác sĩ thú y chỉ định, xét nghiệm theo dõi và điều chỉnh. Tình trạng sẵn có và quy định về các thuốc này khác nhau tuỳ nơi.
• Không tự mua thuốc không rõ nguồn gốc, không rõ thành phần qua mạng. Dùng sai có thể làm bệnh kháng thuốc, tái phát hoặc gây tác dụng phụ nguy hiểm.
• Mèo đã khỏi bệnh vẫn cần tái khám theo lịch để phát hiện sớm nếu bệnh quay lại.
• Chăm sóc hỗ trợ tại nhà rất quan trọng: giữ ấm, chỗ nằm yên tĩnh, thức ăn dễ ăn, theo dõi cân nặng, ghi lại thân nhiệt và sự ăn uống theo hướng dẫn của bác sĩ.

Giảm nguy cơ FIP

• Không nuôi quá nhiều mèo trong một không gian chật.
• Đủ khay cát (thường khuyên số khay nhiều hơn số mèo một khay), dọn mỗi ngày, đặt xa chỗ ăn.
• Giảm căng thẳng: môi trường ổn định, đủ chỗ trốn, hạn chế thay đổi đột ngột.
• Mèo mới nhận nuôi nên được cách ly và khám trước khi nhập đàn.
• Khám sức khoẻ, tiêm phòng các bệnh cơ bản và phòng ký sinh trùng theo lịch bác sĩ thú y.

Khi nào cần đưa đi khám

• Mèo sốt kéo dài, biếng ăn, sụt cân không rõ lý do.
• Bụng to lên nhanh, căng tròn.
• Thở nhanh, thở há miệng: cấp cứu.
• Mắt đổi màu, đục, có máu; đi loạng choạng, co giật.
• Lợi, da vàng.
• Mèo đang điều trị FIP có biểu hiện xấu đi hoặc tái phát sau khi ngưng thuốc.