Chó cắn người: xử trí ban đầu và cách phòng ngừa

Dù là chó nhà hay chó lạ, một vết cắn cũng không nên xem nhẹ. Ngoài nguy cơ nhiễm trùng, chó cắn còn liên quan đến bệnh dại, một bệnh gần như luôn tử vong khi đã phát bệnh. Bài này giúp bạn biết cần làm gì ngay sau khi bị cắn, xử lý thế nào với con chó, và cách giảm nguy cơ chó cắn người.

Sơ cứu ngay sau khi bị chó cắn

1. Rời xa con chó: đưa người bị cắn tới chỗ an toàn, tránh bị cắn thêm. Không đánh hay đuổi theo chó.
2. Rửa vết thương thật kỹ: rửa dưới vòi nước sạch đang chảy bằng xà phòng trong khoảng 15 phút, kể cả với vết xước nhỏ. Đây là bước rất quan trọng để giảm nguy cơ nhiễm bệnh.
3. Sát khuẩn: sau khi rửa, có thể dùng dung dịch sát khuẩn thông thường cho vết thương.
4. Cầm máu nếu cần: ép nhẹ bằng gạc hoặc khăn sạch.
5. Không làm những việc sau: không nặn, hút hay rạch rộng vết thương; không đắp lá, đắp thuốc dân gian; không băng kín, khâu kín vết thương tại nhà.
6. Đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt: để được khám, xử lý vết thương và tư vấn tiêm phòng dại, uốn ván. Việc có cần tiêm hay không và tiêm thế nào do nhân viên y tế quyết định.

Đừng tự chờ xem chó có bị dại không rồi mới đi khám. Đến cơ sở y tế sớm luôn là lựa chọn an toàn.

Việc cần làm với con chó

Nếu là chó nhà bạn

• Nhốt riêng chó ở nơi an toàn, tránh tiếp xúc với người và con vật khác.
• Tìm sổ tiêm phòng để biết chó đã được tiêm phòng dại chưa, tiêm lần cuối khi nào. Thông tin này cần cho cả nhân viên y tế lẫn bác sĩ thú y.
• Theo dõi sức khoẻ và hành vi của chó trong thời gian theo hướng dẫn của cơ sở y tế và bác sĩ thú y. Không tự ý bán, cho, hay giết con chó, vì việc theo dõi con vật giúp đánh giá nguy cơ cho người bị cắn.
• Báo cho bác sĩ thú y và chính quyền địa phương nếu quy định nơi bạn sống yêu cầu.

Nếu là chó lạ hoặc chó thả rông

• Ghi nhớ đặc điểm của chó, nơi chó thường lui tới, chủ nuôi nếu biết.
• Báo cho chính quyền địa phương để được hỗ trợ.
• Không cố bắt con chó, nhất là khi chó có biểu hiện bất thường.

Vì sao chó cắn

Hầu hết các vết cắn đến từ chó quen, như chó nhà mình hay chó hàng xóm. Chó thường cắn khi:

• Sợ hãi: bị dồn vào góc, bị ôm chặt, bị người lạ cúi sát mặt.
• Đau hoặc ốm: chó đang đau có thể cắn cả chủ khi bị chạm vào.
• Bảo vệ đồ vật: thức ăn, xương, đồ chơi, chỗ nằm.
• Bảo vệ con: chó mẹ đang nuôi con.
• Bị giật mình: đang ngủ bị đánh thức đột ngột.
• Chơi quá trớn: chó con chưa học cách kiềm chế lực cắn.

Trước khi cắn, chó thường đã phát tín hiệu: quay mặt đi, liếm môi, lộ tròng trắng mắt, người cứng đờ, gầm gừ, nhe răng. Đừng phạt chó vì gầm gừ. Nếu bị phạt, chó có thể bỏ qua bước cảnh báo và cắn luôn.

Phòng ngừa chó cắn người

Với chủ nuôi

• Tiêm phòng dại cho chó đầy đủ theo hướng dẫn của bác sĩ thú y và quy định địa phương.
• Cho chó tiếp xúc, làm quen với nhiều người, âm thanh và tình huống từ nhỏ.
• Dạy chó các lệnh cơ bản bằng phần thưởng, tránh dùng đòn roi.
• Dùng dây dắt nơi công cộng, rọ mõm khi cần và theo quy định.
• Không để chó thả rông ra đường.
• Nếu chó có biểu hiện hung dữ, hãy nhờ bác sĩ thú y kiểm tra sức khoẻ và tìm người huấn luyện có kinh nghiệm về hành vi.

Với mọi người, nhất là trẻ em

• Hỏi chủ trước khi chạm vào chó lạ; để chó ngửi tay trước.
• Không làm phiền chó đang ăn, đang ngủ hay đang nuôi con.
• Gặp chó lạ sủa dữ: đứng yên, không chạy, không nhìn thẳng vào mắt chó, lùi từ từ.
• Không ôm chặt hay cúi sát mặt chó.

Khi nào cần đưa đi khám

Người bị cắn nên đến cơ sở y tế ngay sau khi sơ cứu, đặc biệt khi:

• Vết cắn sâu, chảy máu nhiều, ở mặt, cổ, đầu, bàn tay hoặc gần khớp.
• Bị chó lạ, chó không rõ tiêm phòng dại, hoặc chó có biểu hiện bất thường cắn.
• Vết thương sưng, nóng, đỏ, chảy mủ hoặc người bị cắn sốt trong những ngày sau.

Về phía con chó, hãy đưa đi gặp bác sĩ thú y nếu chó thay đổi tính nết đột ngột, bỏ ăn, chảy dãi nhiều, khó nuốt, sợ ánh sáng hoặc tiếng động, đi loạng choạng. Trong trường hợp này, hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp với chó và báo ngay cho cơ quan thú y địa phương.